لە هەولێر ... یەکەمین دیداری پەیماننامەی جیهانی کوچ لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو
لە هەولێر ...
یەکەمین دیداری پەیماننامەی جیهانی کوچ لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو
ئەمڕۆ یەكشەممە 2025.10.5، لەژێرچاودێری ڕێبەر ئەحمەد، وەزیری ناوخۆ و بەئامادەبوونی ئومێد خۆشناو، پارێزگاری هەولێر و د.هێمن میرانی، بەڕیوەبەری گشتیی دیوانی وەزارەتی ناوخۆ و سەرۆكی نێردەی ڕیكخراوی نێودەوڵەتی كۆچ لەعێراق و ژمارەیەكی تر لە بەرپرسانی حكومی و ئیداری و نوێنەرانی ڕێكخراوە نێودەوڵەتییەكان و مامۆستایانی زانكۆ و پسپۆڕان، لە هەولێری پایتەخت، یەکەمین دیداری پەیماننامەی جیهانی کوچ لە هەرێمی کوردستان لە لایەن وەزارەتی ناوخۆ ، بەهاوبەشی رێکخراوی کۆچی نێودەوڵەتی (IOM) بەرێوەچوو.
لە ڕێورەسمی دەسپێكی دیدارەكەشدا، ڕێبەر ئەحمەد، وەزیری ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە گوتارێکدا ڕایگەیاند "ئەم دیدارە ڕەنگدانەوەی هاوبەشمانە بۆ پێشخستنی حووکمڕانی کۆچ لە ڕێگەی هاوبەشی و گفتوگۆ، دووپاتیشی کردەوە "کۆچ تەنیا کێشەیەکی ناوچەیی و نیشتمانی نییە، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی جیهانییە؛ پێویستی بە ڕێبازێکی گشتگیری حکومەت و تێگەیشتنی هاوبەشی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵە بۆ چارەسەرکردنی.."
هەروەها ئاماژەی بە مێژووی سەد ساڵی ڕابردووی کوردستان کرد و گوتی: "ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی عێراق دەستیان نەپاراست لە ئاوارەکردن و ناچارکردنی میللەتی ئێمە کە وڵاتی خۆیان بەجێبهێڵن، تەنیا لەبەرئەوەی خەڵکی کوردستان بۆ ئازادی و سەربەستی تێکۆشاون."ڕوونیشیکردەوە، دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس لە ساڵی 2003 و باشتربوونی دۆخی ئابووریی هەرێمی کوردستان تا ساڵی 2014، شەپۆلێکی پێچەوانەی کۆچ دەستیپێکرد و هەزاران خێزان و خاوەن بڕوانامە گەڕانەوە نیشتمان. هەروەها گوتی: "لەکاتی شەڕی داعشدا هەزاران لاو و پێشمەرگەی دێرین لە ئەورووپاوە گەڕانەوە بۆ بەرگریکردن لە نیشتمان."
وەزیری ناوخۆ جەختی لەسەر هەوڵەکانی کابینەی نۆیەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان کردەوە بۆ ڕەخساندنی هەلی کار و کەمکردنەوەی کۆچ و گوتی: "هەوڵی جددیمان داوە بۆ ئەوەی هاووڵاتی سەنتەری هەموو پرۆژە و کارەکانی حکوومەت بێت." ئاماژەی بەوەدا، تەنیا لە کەرتی کشتوکاڵدا هەزاران دەرفەتی کار ڕەخسێندراون و لە ڕێگەی پڕۆژەکانی وەک "هەژماری من" و بەدیجیتاڵکردنی خزمەتگوزارییەکان، هەوڵی بنیادنانی ژێرخانێکی بەهێز دراوە. باسی لەوەش کرد، کۆمپانیاکانی کەرتی تایبەت پابەند کراون کە 75%ـی دەرفەتەکانی کاریان بۆ کرێکاری خۆماڵی تەرخان بکەن و وەزارەتی ناوخۆش هێنانی کرێکاری بیانی سنووردار کردووە.
وەزیری ناوخۆ داواشی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و وڵاتانی دۆست کرد پشتگیریی زیاتر لە هەوڵەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بکەن بۆ پەرەپێدانی خزمەتگوزارییەکان، بە ئارامی هێشتنەوەی هەرێم و پارێزگاری لە کیانی دەستووریی و دامەزراوەکانمان بکەن؛ چونکە ئەمە زەمانەتی کەمکردنەوەی دیاردەی کۆچی نائاسایی هاووڵاتییانە بۆ ڕۆژئاوا."
پەیامێکیشی ئاڕاستەی گەنجانی کوردستان کرد و گوتی: "داوا لە لاوانی کوردستان دەکەم، ڕێگای کۆچی نایاسایی نەگرنەبەر، چونکە مەترسیی زۆری لە ڕێگایە. لەبری کۆچکردن، پەرە بە تواناکانی خۆتان بدەن و بەشداری لە پێشخستنی کوردستان بکەن."
جێگەی باسە، ئەم دیدارە كە ئامانج لێی پێشخستنی حکومڕانی کوچە لە ڕێگەی ڕێبازێکی گشتیری حكومەت و تەواوی كۆمەڵگا و هاوتەریبکردنی لەگەڵ ئەولەویەتی حكومڕانی كۆچ لە چوارچێوە نێودەوڵەتییەكان و کە لەو پرسەشدا حکومەتی هەرێمی کوردستان هەنگاوی بەرچاووی ناوە، تێیدا چەندین پانێل سەبارەت بە پێداچوونەوە بە دەستکهوتەکان له حكومڕانی كۆچ و دهستنشانیکردنی ئاسەتەنگ و دهرفهتهکان و گرنگیدان به هاوتهریبکری سیاسەت و ڕێكارەكان لەگەڵ پەیمانامە جیهانیەكان بۆ کوچ و خستنەڕووی هۆکار و مەترسییەکانی کوچی نایاسایی له نێوان گەنجان پێشكەشكرا و گفتوگۆ لهسەر ستراتیژیەتی کەمکردنەوەی خالە نەرێنییەکان له ڕووی سەلامەتی و ڕێکخراو و بههێزکردنی هاوماهەنگی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراقی فیدراڵ لهسەر حکومرانی کوچ و پەروەردانی سیاسەتی کوچ و پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری و میکانیزمی پاراستن بۆ کوچهبهران و گهڕاوهکان كرا.
